Yaşam küçüklü büyüklü bir sürü problemle doludur. Yaşam doyumu sorunların nasıl çözülebildiği ile doğrudan ilgilidir. Bu amaçla sorun çözme becerilerinin çok erken yaşlardan başlayarak kazandırılması önemlidir. Sorun çözme bilişsel, duygusal ve davranışsal adımları içerir. Kişi sorunla ilgili düşünerek, ne yapılacağına karar vererek, mevcut imkânları kullanarak bir çözüme ulaşmayı hedefler. Aile içerisinde oluşan sorunları değerlendirirken kabul edilemez davranışların, çocuğu mu yoksa anne babayı mı rahatsız ettiğine bağlı olarak “kim için sorun” ya da “kimin sorunu” olduğunu ayırt etmek de önemlidir. Örneğin bir çocuğun eşyalarını dağınık bırakması kabul edilemez bir davranıştır ve bu davranış çocuğu değil, anne babayı rahatsız etmektedir. O halde sorun, anne babanın sorunudur ve bu sorunun sorumluluğunu üstlenmek anne babaya düşmektedir. Eğer çocuk, birlikte oynayacak arkadaşı olmadığı için üzülüyorsa bu durumda sorun çocuğa aittir.

Anne babalar çoğu zaman gereksiz yere çocuğun sorununu üstlenmekte, başka bir deyişle çocuğun sorununu sahiplenmekte ve çocuğun yerine kendileri sorunu çözmektedirler. Bu da anne babaya bağımlılık oluşturmakta ve çocuklar sorun çözme becerilerini geliştirememektedir. Bu durumda eğer sorun çocuğun sorunu ise, ebeveynlerin “yardım becerilerini” kullanması gerekir. Eğer sorun anne babanın sorunu ise, o zaman da ebeveynlerin “yüzleşme becerilerini” kullanmaları gerekmektedir.

ÇOCUĞUNUZUN SORUN ÇÖZME BECERİSİ GELİŞMİŞ İSE;

Bu becerisi gelişmiş bireyler yaşama karşı daha güçlü bir duruş sergileyecek, yaşadığı sorunları sakince ele alıp çözmek için çabalayacaktır. Sorun çözme becerisi gelişmiş kişiler akademik hayatta, iş yaşamında daha başarılı olmaktadır ve ruh sağlıklarını daha iyi koruyabilmektedir.  

SORUN ÇÖZERKEN ÇOCUKLARIN İZLEMESİ GEREKEN ADIMLAR: 

  1. Sorun nedir?
  2. Çözümler nelerdir?
  3. Çözümlerin sonuçları nelerdir?
  4. Değerlendirme
  5. En iyi çözümü seçme
  6. Uygulama
  1. SORUN NEDİR?

Sorunu belirleyin. Bir sorunun çözümündeki ilk aşama sorunun somut bir biçimde tanımlanmasıdır. Sorun herkes tarafından aynı anlama gelecek şekilde tanımlanmalıdır. Doğru bir tanımlama çözüme giden uygun adımların atılmasını sağlayacaktır. Örneğin, “çocuğum yaramazlık yapıyor” doğru bir tanımlama değildir. Buradan herkesin anlayacağı farklıdır. Doğru bir tanımlama, çocuğunuz ona televizyon izleme izni vermediğinizde oyuncaklarını fırlatıyor” olabilir. Çocuğa problemi açıklaması için zaman tanımak çok can alıcı bir noktadır. Çocuk dikkatlice dinlendiğinde, o da kendini ifade edebilmek konusunda daha özgür olduğunu hissedecektir. Sürece başlamadaki temel nokta, çocuğun problem hakkında konuşmaya hazır olup olmadığının belirlenmesidir. Zamanlama çok önemlidir ve çocuğun yaşadığı kötü olayı paylaşmaya istekli olması gerekmektedir.

      2. ÇÖZÜMLER NELERDİR?

Bu aşamada çocuğunuzun aklına gelen tüm çözümlerin herhangi bir eleme yapmadan dinlenmesi amaçlanır. Sadece olumlu çözümlerin değil, olumsuz da olabilecek tüm çözümleri dinlemek önemlidir. Amaç çocuğun mümkün olduğunca çok çözüm üretebilmesi ve seçenekleri görmesidir. Örneğin “yardım isterim” bir çözüm olabileceği gibi, “arkadaşıma vururum” da burada bir çözüm olarak kabul edilebilir.  Problemle ilgili bilgi toplanırken problemin nasıl çözüleceğine ilişkin düşünce ve olasılıklar da ortaya çıkar. Tüm bunlar varsayımlar halinde ifade edilebilir ve daha sonra bu varsayımlardan doğru bir çözüm ortaya çıkabilir. Bu çözüm olasılıklarının değeri büyük ölçüde problemi çözecek kişinin özgünlüğüne ve hayal gücüne bağlıdır.

3. ÇÖZÜMLERİN SONUÇLARI NELERDİR?

Her bir çözümün olumlu, olumsuz ne tür sonuçları olabileceği karşılıklı konuşulmalıdır. Mümkün olduğunca çok boyutlu düşünüp böyle bir çözümün uygulanmasının ne gibi sonuçlar getirebileceği, geçmiş deneyimler ve tahminlerden faydalanılarak değerlendirilmelidir.

4.DEĞERLENDİRME

Çocuğunuzun bulduğu çözümlerin sonuçlarını olumlu ya da olumsuz şeklinde değerlendirmelisiniz. Bazı çözüm yollarının olumlu bazılarının olumsuz bazılarının ise hem olumlu hem olumsuz sonuçları olabilir. 

5. EN İYİ ÇÖZÜMÜ SEÇME

Çocuğunuz olumlu sonuçlar arasından sonuçları ona en uygun olan bir veya birden fazla çözümü seçmelidir.

6. UYGULAMA

Bu kısımda çocuğun yaşadığı sorun karşısında seçtiği çözümü uygulaması ve sonuçlarını deneyimlemesi temel amaçtır. Bazen sonuca ulaşmak için o çözümü bir kez uygulamak yetmez, sistemli bir şekilde uygulanması gerekir. Örneğin çözüm ders çalışmak ise, sadece bir kez çalışmak başarıyı getirmeyecektir.

Araştırmalar göstermiştir ki; problem çözme sürecinin iyi bilinmesi ve uygun yöntemlerin kullanılması ile sağlanacak çözüm, sadece o problemin çözümünde değil, daha sonra karşılaşılabilecek aynı yapıdaki problemlerin çözümünde de yarar sağlayacaktır.

Bu doğrultuda çocuklara problem çözme becerisi kazandırılırken; 

  • Her çocuğun farklı problemleri bulunacağı gerçeğini anlamak ve kabul etmek, 
  • Problemlerin çocuklar açısından önem taşıdığına inanmak, 
  • Değişik yaşantıların ve keşiflerin önemine inanmak, 
  • Her alanda olduğu gibi problem çözme konusunda da çocuklar arasında bireysel farklılıklar olduğunu bilmek, 
  • Başarı ve başarısızlık deneyimlerinin önemini kavramak, problem çözmenin temelindeki özgürlük fikrinin çocuklarda gelişmesinin önemini bilmek, 
  • Çoğu zaman yetişkinler için problem niteliğinde olmayan durumların, çocuklar için gerçek ve önemli birer problem olacağını düşünmek, 
  • Çocukların bağımsızlık ve güven duygularını teşvik etmek

ebeveynlerin dikkat etmesi gereken durumlardır.

ANNE BABALARA ÖNERİLER

  • Onun size getirdiği sorunlara, hemen çözümler üretmeyin. Bunu yaptığınızda çocuğunuzu istemeden size bağımlı, sorunlarını çözmekte güçlük çeken, özgüven problemleri yaşayan bir çocuk haline getirebilirsiniz.  Bu durumdaki bir çocuk kaç yaşında olursa olsun karşısına çıkan sorunları sizin çözmenizi bekleyecektir. Sorularla yönlendirerek onun çözmesine yardımcı olun.
  • Çocuğunuzun özgüvenini pekiştirin. Bir sorunla karşılaştığında çözüm yolu bulması için çocuğunuzu cesaretlendirin ve onu konu hakkında düşünmesi için teşvik edin.
  • “Peki bu sorunla ilgili neler yapılabilir, hadi beraber düşünelim.”, “anlaşılan o ki, bu seni üzmüş ancak durumu değiştiremiyoruz, nasıl çözüm yolları olabilir?” gibi sorularla çocuğunuzun farklı çözümlere yönelik düşünmesini sağlayabilirsiniz.
  • Küçük yaşlardan itibaren çocuğunuzun sorumluluk duygusunu destekleyin. Kendine güveni olan çocuk sorunlarla baş ederken daha rahat olur. Bu nedenle ona ev içinde küçük sorumluluklar vererek kendine olan güvenini artırmaya çalışın.
  • Sevdiği kitaplardan ya da filmlerden örnekler verin. Onlara bu kitaplardaki karakterlerin yaşadığı problemlerle ilgili sorular sorun. Örneğin; kitaptaki karakterle ilgili siz de çocuğunuza “Eğer, sen onun yerinde olsaydın ne yapardın?” gibi sorular sorabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Destek Hattı