Anne ve babalar çocukları için ellerinden gelenin her zaman en iyisini yapmaya çalışırlar. Özellikle kendi ayakları üzerinde duran, özgüvenli  ve sorumlu bireyler yetiştirmek için var güçleriyle çalışırlar. Fakat çocuklarımızın sorumluluk sahibi bir birey olmasını sağlamaya çalışırken sorunlu bireyler olarak ortaya çıkması da oldukça sık görünür oldu. Gelin şimdi hep birlikte sorunlu değil de sorumlu bireyler yetiştirmek üzerine bir düşünelim.

   Her ebeveyn her çocuk gibi farklıdır. Her birinin  çocuğundan beklentileri tabi ki farklı olabilmektedir. Ayrıca çocukların potansiyelleri ve yapabilecekleri de birbirinden farklılık göstermektedir. Anne babalar bu ayırımı ve farklılığı göremedikleri anda sorunlar ortaya çıkmaya başlamaktadır. Çocuklarına sorumluluk kazandırmaya çalışırken hatalar yapan aile çeşitlerini gelin beraber iki yönüyle inceleyelim.   

Birinci Aile Tipi  

   Çocuğunun her işini kendine görev bilen aile tipidir.  ” O çocuktur yapamaz. ”  “O çocuktur tek başına yiyemez .”  Gibi cümlelerle çocuğunun bilinçaltına  ” Ben olmadan hiçbir şey yapamazsın .” mesajını veren ebeveynler çocuklarını sorumluluk almaktan mahrum bırakırlar. O çocuklar yetişkin olduklarında da tek başına sorumluluk alamaz ve hayatları boyunca kendi kararlarını veremez hale gelirler.

“ Annem tıpkı bir helikopter gibi başımın etrafında dönmekte…”  

   Helikopter ebeveyn, 1969 yılında Psikolog Haim Ginott’ un, psikoloji literatürüne kazandırdığı bir kavramdır. Danışanlarından küçük bir çocuk annesini tanımlarken helikoptere benzetmesi nedeniyle literatürde yerini helikopter ebeveyn olarak almış. Çocuğunun her işine koşan, her sorumluluğunu kendisi yapan, çocuğu odak noktası yapan, aşırı koruyucu ve kontrolcü ailelerdir. Helikopter ebeveynleri olan çocuğun sorumluluk alabilmesi oldukça zor hale gelmektedir.

     İkinci Aile Tipi

   Bu aile tipi çocuğuna potansiyelinin üzerinde  sorumluluk verip çocuğun kendine güvenini yıkan ailelerdir.  Bu tip aileler her çocuğun aynı anda aynı sorumluluğu alamadığını göremezler. Yetişkinler dahi aynı anda iki sorumluluğu aldıklarında tedirgin olabilmektedir.  Çocuklar ise potansiyelinin üzerinde bir görev ile karşılaştıklarında ne yapacağını bilemezler. Kendilerini  görevlere ve sorumluluklara kapatır hale gelirler. Ardından yetişkinliğe kadar uzanacak sorunlar ile karşılaşılaşırlar.

     Peki sorumluluk dengesini sağlamak için neler yapmalıyız ? Ebeveyn olarak bizim sorumluluklarımız neler ? Öncelikli olarak bu sorular üzerinde düşünüp çocuklarımızı yönlendirmeliyiz. Sizlere burada 10 adet öneride bulunmak istiyorum.

Çocuklara Sorumluluk Kazandırmada Ebeveynlere 10 Öneri

  1. Sevgi ve Onay Gösterin

Çocuklarınızın koşulsuz sevgi ve onay görmeye her zaman ihtiyaçları olacaktır. Sevgi ve onay gören çocuk kendini güvende hisseder. Kendini güvende hisseden çocuk verilen görevleri en iyi şekilde yapmaya çalışır. Sorumluluk almaktan kaçmaz. 

  1. Değer Verin

Çocuğunuz her ne yaparsa yapsın ona değer verdiğinizi ve ondan karşılık beklemediğinizi hissettirin.

  1. Bağımlı Hale Getirmeyin

Belli sınırlar ve kurallarınız olsun. Fakat çocuğunuzun size bağımlı hale gelmesini engelleyin. 

  1. Ektiğini Biçmesini Sağlayın

Çocuğunuzun kendi davranışlarının sorumluluğunu almasına fırsat verin. Ödevini yapmadığı gün yapmama nedenini öğretmene siz açıklamayın. Bırakın çocuğunuz yakaladığı bu fırsatı değerlendirsin. 

  1. Sorumluluklar Listesi Hazırlayın

Çocuğunuzun kendi yaşına uygun sorumluluklar listesi hazırlayın. Sorumluluğunu üstlenmek istediği işleri bu listeden seçmesine fırsat tanıyın. Seçimlerine karşı saygılı olun.

  1. Adil Olun

Ev ile ilgili sorumlulukları çocuklarınız arasında adil şekilde paylaştırın. Bunun en iyi yolu işleri sırayla yapmaktır.

  1. Seçimlerine Saygılı Olun

Çocuğunuzun yaptığı yanlış seçimlerin ( hayatını tehlikeye atmadığı sürece) sonuçlarını yaşamasına izin verin ki onlardan dersler çıkarabilsin.

  1. Yardım Edin, İşi Yapmayın

Çocuğunuza yardım ederken , onun sorumluluğunun gelişmesini engelleyebileceğinizi unutmayın. Eğer işin nasıl yapılacağını bilmiyorsa ona işin nasıl yapılacağını gösterin , işi yapmayın.

  1. Model Olun

Çocuğunuza model olun. Eğer siz sorumluluklarınızı yapmazsanız çocuk da  sizden gördüğünü yapar.

  1. Çocuk Olduklarını Unutmayın

Çocuğunuzdan hiçbir zaman sizin kadar sorumlu olmasını beklemeyin. Onların çocuk olduğunu, bir yetişkin kadar sorumluluk alamayacağını unutmayın.

İfade edilen bu on önerinin çoğunu inanın biz yetişkinlerde bile uygulasak olumlu sonuçlar alırız. Çocuklarımızda ne kadar faydalı olacağını bir düşünün derim. Bu  önerileri gerçekleştirmek de ebeveyn için büyük bir sorumluluktur. Aile, okul ve öğretmenlerin işbirliği de çocuklarımıza sorumluluk kazandırmada çok önemli bir yer alır. Aileler bu noktada okulda biz öğretmenler ile işbirliği içinde olmaları sonuca gitmekte zaman kazandırır. Çocukları yönlendirmek yazıldığı kadar kolay olmaya bilmektedir. Anne babalar tıpkı yeni doğan bir bebeğin hayatta kalmaya karşı aldığı o büyük sorumlulukları gibi büyük bir sorumluluk aldıklarını hiçbir zaman unutmamalıdırlar.

Kaynak : Dr. Henry Cloud  ve Dr. John Townsend , Çocuklarda Sınırlar ( Boundaries with Kids ),çev.Belgin Selen Haktanır.

Fatma ÜLKER 

ÇOCUĞUMA NASIL SORUMLULUK KAZANDIRABİLİRİM ?” te bir düşünce

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir